Het moment van de evaluaties is aangebroken!

Rechts heeft gegokt én gewonnen: op de ruïnes van een sociaal model dat vlak na de oorlog na veel strijd was veroverd op de machten van het geld, bouwt het nu een nieuwe wereld, op maat van de machtigen, de sluwen, de meedogenlozen, … Een wereld waarin ongelijkheid “aanvaardbaar” wordt of zelfs de norm. Links is gekortwiekt en zinkt weg. Wij staan met de rug tegen de muur. Een hoge muur?

Editorial van Nico Cué, 14/07/2017.

De coalitie van liberaal en Vlaams rechts liet in haar regeringsverklaring van 2014 geen enkele twijfel bestaan over haar bedoelingen. Tien jaar eerder had Denis Kessler, het hoofd van de Franse werkgevers, reeds dezelfde gedragslijn verdedigd in de economische pers. Op de vraag welk beleid president Sarkozy moest voeren, antwoordde hij laconiek: “Het programma van de CNR moet systematisch worden ontrafeld.” De letters CNR verwijzen naar de ‘Conseil national de la Résistance’, die onder de Duitse bezetting en onder impuls van verzetsstrijder Jean Moulin een politiek programma voor de naoorlogse periode had opgesteld. De Gaule respecteerde dit programma, dat in overleg tussen de diverse strekkingen binnen de weerstand tot stand was gekomen: meer economische en sociale democratie, een sterk ontwikkelde sociale zekerheid, sterke openbare diensten, nationalisatie van strategische sectoren (zoals banken en energie), een rechtvaardige en progressieve fiscaliteit en een pers die onafhankelijk staat van de macht van het geld.

Dit unieke politieke project werd meteen uitgevoerd, op de nog nasmeulende Europese ruïnes!

In België werden deze ambitieuze doelstellingen vertaald in het Sociaal Pact (1944) en vooral in de “Beginselverklaring van het ABVV” (1945) en Charles Michel en zijn slopersregering namen zich voor om wat er nog van overblijft vakkundig af te breken.

Nu het nog twee jaar wachten is op de volgende verkiezingen, lijkt een tussentijdse evalutie van de toegebrachte schade op haar plaats. Hoe zit het met het sociaal overleg (bijvoorbeeld over de lonen)? Met de sociale zekerheid (pensioenen, werkloosheid, gezondheidszorg, …)? De openbare diensten? De sociale rechtvaardigheid … ? Er is nog verder onderzoek nodig, maar het beeld dat nu al opdoemt, is niet minder dan rampzalig, een catastrofe waarvan de omvang nog niet tot iedereen schijnt door te dringen.

Als rechtvaardiging voor dit beleid werd steeds de sanering van de overheidsfinanciën genoemd. Welnu, die sanering is een totale ramp! De schuld wordt alleen maar groter, het budget wankelt. Voor 2018 ontbreekt er nog de peulschil van vier miljard en voor 2019 evenveel … We kennen dit zomerse wijsje ondertussen, al drie jaar! Dit was duidelijk geen prioriteit voor deze regering!

Elke weerstand de kop indrukken
In verscheidene landen moet de sociaaldemocratie terrein prijsgeven als ze er niet in is geslaagd om de bevolkingsgroepen te beschermen die haar machtsbasis vormden. Soms is ze zelfs nagenoeg verdwenen uit het politieke spectrum.

Onder veel voorbehoud laten de meest recente peilingen zien dat ook ons land door deze epidemie zou worden aangetast na een reeks “schandalen”. Vooral in het zuiden van het land is dit een sterke trend. Maar in het noorden profiteer de sp.a evenmin van zijn oppositiekuur. Moeten wij ons achter het terechte argument verschuilen dat deze opportunistische opiniepeilingen onbeduidend zijn om de ogen te sluiten?

In Wallonië zou men geneigd zijn om radicaler links te gaan stemmen. Toe te juichen of te betreuren? Vergeet niet dat rechts, in al zijn vormen, munt wil slaan uit de politieke verzwakking van links door een versnippering of een verschuiving van het politieke zwaartepunt. In deze context dragen de progressieve sociale krachten uiteraard een veel grotere verantwoordelijkheid als wij willen standhouden.

Opvallend genoeg grijpt Justitie - of toch het Parket van Luik - precies dit moment en het begin van de vakantie aan om vakbondsafgevaardigden te gaan vervolgen. Welke andere bedoeling kan er achter deze keuze van het tijdstip voor de mededeling schuilen dan een verdere verzwakking van de sociale weerstand? Waarom zou men anders proberen om de uitdrukking van de arbeiderswoede, opgewekt door de afbraak van de sociale rechten, in diskrediet te brengen?

Nu de regering halfweg in haar mandaat zit, in het drijfzand van een sombere politieke context, moet de strategie die het ABVV tot nu toe heeft gevolgd eens serieus tegen het licht worden gehouden. De vakbondsorganisatie moet geloofwaardige antwoorden geven op enkele fundamentele vragen. Waren de reacties van de vakbond in verhouding tot de aanvallen die op ons werden gelanceerd? Waren ze op maat van de echte uitdagingen? Vertolkten ze de ambitie van de militanten, die hun organisatie in de dagelijkse praktijk door dik en dun verdedigen?

De strategische hypothese dat we beter wachten tot het onweer overwaait, lijkt nu verlaten. Dat de goddelijke voorzienigheid zal ingrijpen eveneens. Niets wijst erop dat de politieke en sociale krachtsverhoudingen vanzelf gunstig zouden kunnen evolueren, zonder dat wij reageren.

Het lijkt evident dat alle onderdelen van de organisatie zo nauw mogelijk moeten betrokken worden bij deze evaluatie die zich nu opdringt.

Nico Cué
Secretaris-generaal