Arbeidsongevallen

Bijgewerkt: 24/09/2015.

Wordt als arbeidsongeval beschouwd, elk ongeval (= plotse gebeurtenis) waarvan een werknemer het slachtoffer is tijdens en wegens de uitvoering van de arbeidsovereenkomst en dat een letsel veroorzaakt.

Volgens de wetgeving bent u het slachtoffer van een arbeidsongeval indien de volgende vijf voorwaarden gelijktijdig vervuld worden :

• Het betreft een plotse gebeurtenis;
• Er werd een letsel veroorzaakt;
• De plotse gebeurtenis heeft het letsel veroorzaakt;
• Het ongeval vond plaats tijdens de uitvoering van uw arbeidsovereenkomst;
• Het ongeval vond plaats als gevolg van de uitvoering van uw arbeidsongeval.

Ook ongevallen die gebeuren in het woon-werkverkeer (normale weg van en naar het werk) worden beschouwd als arbeidsongevallen. Neem nota van het feit dat sommige wegen naar een andere plaats dan de normale werkplaats gelijkgesteld kunnen worden aan woon-werkverkeer. Het betreft bijvoorbeeld de plaats waar de werknemer :

• Een opdracht vervult, zelfs buiten de arbeidsuren, in de hoedanigheid van syndicale afgevaardigde of werknemersvertegenwoordiger;
• Een vergadering bijwoont van de ondernemingsraad of het comité voor preventie en bescherming op het werk;
• Een opleiding volgt tijdens de normale arbeidsuren;
• Zich bij de preventie-adviseur – arbeidsgeneesheer aanmeldt voor een bezoek die de werkhervatting voorafgaat.

Deze lijst is niet volledig, bij twijfel contacteer uw afgevaardigde of uw bestendige secretaris.

Elke werkgever moet een verzekering voor arbeidsongevallen sluiten, hetzij bij een verzekeringsmaatschappij, hetzij bij een gemeenschappelijke verzekeringskas.

Wat te doen bij een ongeval?

De gevolgen van een arbeidsongeval zijn vaak niet onmiddellijk te overzien. Neem dus de nodige voorzorgsmaatregelen en volg altijd deze regels op:

• Elk ongeval moet zo snel mogelijk bij de werkgever of zijn vertegenwoordiger gemeld worden. U dient altijd uw ongeval te melden, ook al onderbreekt u het werk niet. U moet minstens het volgende melden :

- De omstandigheden van het ongeval (waar, wanneer, hoe);
- De rechtstreekse getuigen (degenen die het ongeval hebben zien gebeuren) en de onrechtstreekse getuigen (degenen die het ongeval niet hebben zien gebeuren maar aan wie u het verteld hebt).

Vraag een kopie van de ongevallenverklaring.

• Raadpleeg een geneesheer die u zelf kiest om de verwondingen te laten vaststellen en als hij u arbeidsongeschikt verklaart, meldt u dit onmiddellijk aan uw ziekenfonds en u vermeldt erbij dat het vermoedelijk om een arbeidsongeval gaat. U dient altijd uw ziekenfonds op de hoogte te brengen, ook al heeft het ongeval geen arbeidsongeschiktheid tot gevolg. U bent dan door uw ziekenfonds gedekt tijdens de procedure van erkenning van het arbeidsongeval door de verzekering van de werkgever (zie verder). Het betaalt bijvoorbeeld de medische kosten volledig of gedeeltelijk aan u terug.

• Bij arbeidsongeschiktheid stuurt u (per aangetekende brief) een medisch attest naar uw werkgever (binnen 48 uur of een kortere periode die in het arbeidsreglement staat vermeld) en naar uw ziekenfonds.

Het attest dient onder andere te vermelden dat het een arbeidsongeval betreft, de vastgestelde verwondingen en eventueel de vermoedelijke duur van de arbeidsongeschiktheid.

Zodra de werkgever of zijn vertegenwoordiger in het bezit is van dit medisch attest (attest van eerste vaststelling), dient hij het aan zijn verzekeraar te bezorgen. De wetgeving noemt dit een wetsverzekeraar.

• Tijdens de arbeidsongeschiktheid dient u eventuele verlengingscertificaten onmiddellijk aan de werkgever te bezorgen, die ze op zijn beurt doorstuurt naar de verzekeraar te bezorgen, zodat deze u blijft vergoeden. Uit voorzorg kunt u een kopie van deze attesten rechtstreeks naar de verzekering van uw werkgever sturen.

De verplichtingen van de werkgever

Van zijn kant moet uw werkgever of zijn vertegenwoordiger een ongevalsaangifte opstellen.  Hij dient ieder ongeval binnen 8 kalenderdagen vanaf de dag na het ongeval schriftelijk bij zijn verzekering aan te geven. Zodra hij in het bezit is van het medisch attest van eerste vaststelling moet hij het aan zijn wetsverzekeraar bezorgen.

• Belangrijke opmerking: doe in elk geval aangifte, ook als het ongeval niet tot arbeidsongeschiktheid leidt. Zodra de verwonding medische verzorging vereist, is het al voldoende om een arbeidsongeval aan te geven (lichte snijwonde, insectenbeet, enz.). Ook ongevallen die een prothese (bril, tandprothese) of een orthopedisch apparaat beschadigen, moeten worden aangegeven. We zullen later zien dat er bijzondere regels van toepassing zijn in geval van lichte ongevallen.

• De aangifte moet worden opgesteld door de werkgever of zijn vertegenwoordiger. Als de werkgever dit op de lange baan schuift of weigert een aangifte in te dienen, kunt u zelf een aangifte indienen bij de verzekeraar van uw werkgever. Kent u deze verzekeraar niet? Stuur uw aangifte dan naar het Fonds voor Arbeidsongevallen. Ook een familielid kan een ongeval in uw plaats aangeven.

• Het is niet aan de werkgever om te oordelen of het al dan niet over een arbeidsongeval gaat. De werkgever mag dus niet weigeren om een ongevalsaangifte op te maken.

Alleen de verzekeraar kan dit beoordelen. Vanaf de ontvangst van de aangifte heeft de verzekeraar drie mogelijkheden:

- Ofwel meent hij dat de wet op de arbeidsongevallen van toepassing is. Hij stuurt dan een aanvaardingsbrief naar het slachtoffer. Vervolgens volgt hij het dossier op en keert hij eventueel een vergoeding uit zoals de wet het voorschrijft;

- Ofwel twijfelt de verzekeraar. Voor hij zijn definitieve beslissing neemt, voert hij een bijkomend onderzoek uit en vraagt hij het slachtoffer eventueel om zich te onderwerpen aan een medisch onderzoek. In dat geval beschikt hij over een termijn van 30 dagen om het ziekenfonds van het slachtoffer en het Fonds voor Arbeidsongevallen te informeren over het bestaan van deze twijfel. Het ziekenfonds moet in principe het slachtoffer vergoeden (zie verder). Als achteraf blijkt dat het ongeval door de verzekering moest worden vergoed, zal deze het ziekenfonds terugbetalen en het eventuele saldo aan het slachtoffer uitkeren.

- Ofwel weigert de verzekeraar om het ongeval te erkennen. Ook in dat geval dient hij het ziekenfonds van het slachtoffer en het Fonds voor Arbeidsongevallen hiervan binnen een termijn van 30 dagen op de hoogte te brengen.

Aarzel niet om tijdens de hele procedure de documenten ook aan een arts die u zelf kiest te bezorgen. Hij kan u bijstaan bij een eventueel geschil.

Als de verzekeraar weigert om de feiten als een arbeidsongeval te beschouwen, kan het Fonds voor Arbeidsongevallen optreden en de beslissing controleren.

Indien u niet akkoord gaat met de beslissing van de verzekeraar kan u zich richten tot de arbeidsrechtbank van uw woonplaats.

NB: Het is dus belangrijk om elk arbeidsongeval aan uw ziekenfonds aan te geven, ongeacht of het al dan niet arbeidsongeschiktheid tot gevolg heeft.

Enkele extra voorzorgsmaatregelen:

• Vraag een afschrift van de ongevalsaangifte, zeker als het ongeval leidt tot arbeidsongeschiktheid. In de aangifte moet onder andere staan :
- de omstandigheden: waar, wanneer, hoe … het ongeval gebeurde;
- naam en adres van rechtstreekse en onrechtstreeks getuigen die zich aandienen of van wie u de identiteit hebt meegedeeld.

• Vraag uw vakbondsafgevaardigde om te komen kijken naar de plaats van het ongeval. Misschien kan hij de maatregelen ter voorkoming van ongevallen in de onderneming verbeteren.

• Voor alle inlichtingen of als u moeilijkheden ondervindt, neemt u contact op met de bestendig MWB-secretaris van uw regio of met de juridische dienst van het interprofessioneel ABVV (Dienst Sociaal Recht). Zij geven u de nodige adviezen en helpen u om uw dossier op te volgen.

• Hou zorgvuldig alle medische attesten bij, alsook de afgiftebewijzen van aangetekende brieven en alle documenten van de verzekering (stukken voor uw dossier, verzonden en ontvangen brieven, enz.). Zij zijn nodig om bij een eventueel geschil uw dossier op te volgen.

LICHTE ONGEVALLEN

Wees waakzaam, want een ongeval, hoe licht ook, kan later zware gevolgen hebben …

Artikel 62, eerste lid Arbeidsongevallenwet bepaalt dat de werkgever (of zijn aangestelde) verplicht is om ieder ongeval aan de arbeidsongevallenverzekeraar aan te geven als het aanleiding kan geven tot toepassing van de Arbeidsongevallenwet. Uit de praktijk blijkt echter dat lichte ongevallen, die geen kosten met zich meebrengen, door werkgevers niet steeds worden aangegeven, terwijl ook die ongevallen strikt genomen wel beantwoorden aan de criteria om als arbeidsongeval te worden beschouwd (art. 7 Arbeidsongevallenwet). Dit gebrek aan aangifte kan nadelig zijn voor het slachtoffer in geval van een latere verergering van de gevolgen van het lichte ongeval, aangezien het dan veel moeilijker, zo niet onmogelijk, wordt om het bestaan van het ongeval te bewijzen. De wijziging aan artikel 62 beoogt dan ook te omschrijven wanneer er sprake is van een licht ongeval, en vast te leggen onder welke voorwaarden dergelijke lichte ongevallen kunnen worden vrijgesteld van de aangifteverplichting, nl. als het licht ongeval geregistreerd werd in het register van interventies in het kader van eerste hulp.

Als ‘licht ongeval’ moet worden beschouwd: een ongeval dat noch tot loonverlies, noch tot een (tijdelijke of blijvende) arbeidsongeschiktheid heeft geleid voor het slachtoffer, maar enkel zorgen heeft vereist die meteen na het ongeval werden toegediend op de plaats van uitvoering van de arbeidsovereenkomst (artikel 1, 4° KB 12 maart 2003). Die zorgen moeten niet door een arts worden toegediend (hoewel dat uiteraard steeds mogelijk is): meestal gaat het in dit geval om verzorging door de hulpverlener binnen het bedrijf. Zoals dat gebruikelijk is bij toepassing van de Arbeidsongevallenwet, is de plaats van uitvoering van de arbeidsovereenkomst niet beperkt tot de onderneming: het kan bv. ook gaan om een werf, om een parking of zelfs om de openbare weg (bij een vrachtwagenchauffeur). Ook ongevallen op de arbeidsweg, waarbij het slachtoffer vervolgens zorgen kreeg toegediend op de plaats van uitvoering van de arbeidsovereenkomst, kunnen als lichte ongevallen worden beschouwd.

De vrijstelling van de aangifteplicht geldt alleen op voorwaarde dat het lichte ongeval werd geregistreerd in het register van interventies in het kader van eerste hulp, waarvan sprake is in artikel 7, §3 KB 15 december 2010 betreffende de eerste hulp die verstrekt wordt aan werknemers die slachtoffer zijn van een ongeval of die onwel zijn geworden. Deze registratie moet het slachtoffer toelaten om elementen aan te brengen die de werkelijkheid van het ongeval kunnen aantonen in geval van een latere verergering (bv. een kleine verwonding die gaat zweren en alsnog door een arts moet worden verzorgd). In dat geval moet het ongeval alsnog als arbeidsongeval aan de arbeidsongevallenverzekeraar worden aangegeven, zodat de eruit voortvloeiende kosten kunnen worden vergoed.

De werknemer die de interventie doet in het kader van de eerste hulp (meestal de hulpverlener), moet een aantal elementen in het register opnemen (art. 7, §3 KB Eerste Hulp):

•    de naam van het slachtoffer,
•    de naam van de persoon die de eerste hulp heeft toegediend,
•    de plaats, de datum en het uur van het ongeval, evenals een beschrijving en de omstandigheden van het ongeval, met het oog op de vrijstelling van aangifte van deze ongevallen aan de arbeidsongevallenverzekeraar en het behoud als element van bewijs in geval van verergering,
•    de datum en het uur van de interventie,
•    de aard van de interventie (aard van de kwetsuren, type en middelen van eerste hulp, follow-up na de eerste hulp, …),
•    de identiteit van eventuele getuigen.

De registratie moet uiteraard zo snel mogelijk na de interventie gebeuren, om te voorkomen dat de geregistreerde informatie niet correct zou zijn. Als men nalaat het ongeval te registreren, geldt de aangiftevrijstelling niet: wanneer er een licht ongeval gebeurt, maar dit niet in het register wordt geregistreerd, zal het in principe wel aan de arbeidsongevallenverzekeraar moeten worden aangegeven. Er moet dus steeds een spoor van het lichte ongeval terug te vinden zijn, hetzij via de registratie, hetzij via de aangifte.